Cơ cấu 80-90% giống lúa chất lượng cùng cơ giới hóa đồng bộ kiên định con đường sản xuất lúa hàng hóa ở Hà Nội.

Ngọc Nương 9 vững vàng trước mưa gió

Cơn mưa rào đầu hạ bất chợt trút xuống những cánh đồng ở Phú Xuyên đúng thời điểm lúa bắt đầu chắc hạt. Gió quật mạnh qua những ruộng lúa đang chín đỏ đuôi. Thế nhưng sau trận mưa, trên cánh đồng lúa Ngọc Nương 9 ở hai xã Đại Xuyên và Phú Xuyên (TP Hà Nội), những khóm lúa vẫn đứng thẳng, bông dài, thân cây cứng cáp, gần như không xuất hiện tình trạng đổ ngã.

Cánh đồng lúa Ngọc Nương 9 tại xã Đại Xuyên, TP Hà Nội. Ảnh: Trung Hiếu.

Giữa cánh đồng cuối vụ, màu lúa vàng sáng trải đều trên những thửa ruộng được gieo cấy đồng loạt tạo nên một diện mạo khác hẳn so với nhiều vụ sản xuất trước, không còn những thửa ruộng loang lổ vì sâu bệnh hay những đám lúa xơ xác do khô vằn, đạo ôn. Dù vụ xuân 2026 trải qua nhiều đợt thời tiết thất thường, cây lúa Ngọc Nương 9 vẫn sinh trưởng ổn định, trỗ đều và giữ được độ đồng đều đến cuối vụ.

Là giống lúa chất lượng cao do Công ty cổ phần Tập đoàn Giống cây trồng Việt Nam (Vinaseed) phát triển, Ngọc Nương 9 đang dần tạo được niềm tin với người dân vùng ngoại thành Hà Nội không chỉ bởi năng suất mà còn nhờ khả năng chống chịu sâu bệnh và chất lượng gạo.

Ông Nguyễn Phú Toản, Giám đốc HTX Nông nghiệp Phú Xuân Khai Thái (xã Phú Xuyên) cho biết, qua thực tế sản xuất, HTX nhận thấy giống lúa này cho năng suất khá, chất lượng cơm dẻo, thơm ngon nên ngay trong vụ xuân 2026 đã mạnh dạn đăng ký với Trung tâm Khuyến nông Hà Nội triển khai sản xuất 100ha lúa Ngọc Nương 9 áp dụng mạ khay, cấy máy.

Vụ xuân 2026, HTX Nông nghiệp Phú Xuân Khai Thái đăng ký với Trung tâm Khuyến nông Hà Nội triển khai sản xuất 100ha lúa Ngọc Nương 9 áp dụng mạ khay, cấy máy. Ảnh: Trung Hiếu.

Theo ông Toản, trong suốt quá trình sản xuất, HTX thường xuyên kiểm tra đồng ruộng và nhận thấy cây lúa chỉ nhiễm sâu bệnh ở mức nhẹ, tỷ lệ khô vằn thấp nên gần như không phải phun thuốc bảo vệ thực vật. Đến cuối vụ, ruộng lúa giữ được độ đồng đều cao, cây cứng, bông dài và trỗ đẹp.

HTX Nông nghiệp Phú Xuân Khai Thái cũng bắt đầu hình thành chuỗi liên kết tiêu thụ cho người dân, phối hợp với Vinaseed liên kết với thương lái tổ chức bao tiêu sản phẩm cho xã viên, giúp người dân giảm áp lực đầu ra sau thu hoạch.

Theo đánh giá của Trung tâm Khuyến nông Hà Nội, mô hình sản xuất lúa Ngọc Nương 9 theo hướng VietGAP gắn với tiêu thụ sản phẩm cho hiệu quả kinh tế cao hơn ít nhất 15 - 20% so với sản xuất thông thường trên cùng giống lúa.

Ruộng lúa Ngọc Nương 9 có độ đồng đều cao, cây cứng, bông dài. Ảnh: Trung Hiếu.

Ông Dương Quang Sáu, Phó Tổng Giám đốc Vinaseed cho biết, định hướng của doanh nghiệp là phát triển các giống lúa chất lượng cao phù hợp với từng vùng sinh thái và đáp ứng yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường. Ngọc Nương 9 là giống lúa thuộc phân khúc gạo chất lượng cao với ưu điểm cơm thơm, dẻo, khả năng chống chịu sâu bệnh tốt, qua đó giúp giảm sử dụng thuốc bảo vệ thực vật trong sản xuất.

“Chúng tôi hướng tới chuỗi sản xuất từ đồng ruộng đến bàn ăn. Không chỉ cung ứng giống, doanh nghiệp còn chuyển giao quy trình kỹ thuật và tổ chức thu mua sản phẩm để tạo chuỗi liên kết khép kín”, ông Sáu nói.

Hướng đi cho sản xuất lúa hàng hóa

Những năm gần đây, trên nhiều cánh đồng ngoại thành Hà Nội, hình ảnh nông dân cúi lưng cấy lúa đang dần nhường chỗ cho những chiếc máy cấy chạy thẳng hàng giữa ruộng. Cùng với việc đưa các giống lúa mới năng suất, chất lượng cao và thích ứng biến đổi khí hậu vào sản xuất, cơ giới hóa đang trở thành mắt xích quan trọng giúp nông nghiệp Thủ đô chuyển dần sang hướng sản xuất hàng hóa quy mô lớn.

Tại xã Đại Xuyên, việc áp dụng cơ giới hóa vào sản xuất lúa Ngọc Nương 9 đã cho thấy hiệu quả rõ rệt. Không chỉ giải phóng sức lao động, giảm chi phí sản xuất, cơ giới hóa còn giúp đồng ruộng đồng đều hơn, hạn chế sâu bệnh, nâng cao hiệu quả kinh tế cho người dân.

Ruộng lúa đồng đều và hạn chế sâu bệnh hơn nhờ ứng dụng cơ giới hóa vào sản xuất. Ảnh: Trung Hiếu.

Cấy 4,7 sào lúa Ngọc Nương 9 bằng máy trong vụ xuân năm nay, bà Nguyễn Thị Xuân (thôn Lập Phương, xã Đại Xuyên) cho biết, cấy máy giúp cây lúa sinh trưởng đồng đều, ruộng lúa đẹp hơn so với cấy tay, đồng thời việc chăm sóc cũng nhẹ nhàng hơn rất nhiều. Theo người dân địa phương, cấy máy giúp giảm đáng kể nhân công lao động, hạn chế sâu bệnh, gần như không phải phun thuốc bảo vệ thực vật, năng suất có thể cao hơn khoảng 10% so với cấy tay.

"Khi sản xuất tập trung trên cùng cánh đồng, việc chăm sóc lúa trở nên thuận lợi hơn rất nhiều khi có thể tổ chức chăm bón đồng loạt trong một đến hai ngày, giúp độ đồng đều trên đồng ruộng cao hơn so với các phương thức sản xuất truyền thống", bà Xuân cho hay.

Trên những cánh đồng ở Đại Xuyên hôm nay, máy cấy không chỉ thay sức người mà còn đang thay đổi cách làm nông nghiệp. Từ những hàng lúa cấy thẳng đều, một hướng đi mới cho sản xuất lúa hàng hóa chất lượng cao đang dần hình thành, mở ra kỳ vọng nâng cao thu nhập và giữ người dân gắn bó với đồng ruộng trong bối cảnh nông thôn ngày càng thiếu lao động.

Ông Nguyễn Mạnh Phương đánh giá, giống lúa Ngọc Nương 9 rất phù hợp để mở rộng diện tích trong thời gian tới. Ảnh: Trung Hiếu.

Ông Nguyễn Mạnh Phương, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Hà Nội cho biết, hiện Thành phố có khoảng 80.000ha sản xuất lúa. Trong bối cảnh diện tích đất nông nghiệp ngày càng thu hẹp và nguy cơ bỏ ruộng gia tăng, Hà Nội đang định hướng mạnh đưa các giống lúa chất lượng cao và cơ giới hóa vào sản xuất nhằm nâng cao giá trị trên đơn vị diện tích.

Theo ông Phương, hiện tỷ lệ lúa chất lượng cao của Hà Nội đã chiếm khoảng 80% diện tích gieo cấy. “Hà Nội không chỉ hướng tới năng suất mà còn hướng tới chất lượng, an toàn thực phẩm và hiệu quả kinh tế. Những giống lúa như Ngọc Nương 9 vừa cho năng suất cao, vừa nâng cao giá trị hạt gạo nên rất phù hợp để mở rộng diện tích trong thời gian tới”, ông Phương nhấn mạnh.

Theo Trung tâm Khuyến nông Hà Nội, đối với giống Ngọc Nương 9, cấy máy cho năng suất cao hơn khoảng 7,8 tạ/ha, hiệu quả kinh tế cao hơn khoảng 10,6 triệu đồng/ha so với cấy tay. Mô hình không chỉ giúp giải phóng sức lao động, giảm áp lực thuê nhân công thời vụ mà còn góp phần giảm ô nhiễm môi trường do ruộng thông thoáng, ít sâu bệnh, giảm sử dụng thuốc bảo vệ thực vật.

Quan trọng hơn, cơ giới hóa đang dần làm thay đổi tư duy sản xuất của người dân, chuyển từ sản xuất nhỏ lẻ, manh mún sang tổ chức sản xuất tập trung, đồng bộ, tạo tiền đề hình thành các vùng sản xuất hàng hóa quy mô lớn và thuận lợi cho việc áp dụng cơ giới hóa toàn diện.

Trung Hiếu